Nghịch lý của Nhãn hiệu Đen Trắng: Khiên rộng nhất nhưng Đường hẹp nhất

Trong thực tiễn tư vấn chiến lược bảo hộ thương hiệu, một câu hỏi mà các chủ thể đăng ký nhãn hiệu thường đặt ra là: “Nên đăng ký nhãn hiệu đen trắng hay nhãn hiệu kết hợp màu?”. Nhiều doanh nghiệp lầm tưởng rằng sở hữu một văn bằng bảo hộ có chữ trắng đen là đã an toàn tuyệt đối.

Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, nhãn hiệu đen trắng tồn tại một nghịch lý thú vị: Nó mang lại phạm vi bảo hộ rộng nhất, nhưng lại đẩy chủ văn bằng vào phạm vi sử dụng hẹp và rủi ro nhất.

Phạm vi bảo hộ “Rộng nhất”: Chiếc khiên vạn năng về nội dung

Khi sở hữu Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu (GCN) dưới dạng chữ trắng đen thì chủ đơn đang nắm trong tay quyền lực bảo hộ cốt lõi nhất – đó là nội dung.

Cơ chế bảo hộ: Nhãn hiệu đen trắng bảo hộ cấu trúc chữ cái, cách phát âm và ý nghĩa của tên gọi mà không bị giới hạn bởi màu sắc thể hiện. Điều này đồng nghĩa với việc pháp luật công nhận độc quyền đối với phần “hồn” của thương hiệu.

Thực tiễn xử lý xâm phạm: Nếu bên thứ ba sử dụng nhãn hiệu có nội dung chữ trùng hoặc tương tự với tên của nhãn chữ trắng đen đã được đăng ký, dù họ có cố tình thay đổi màu sắc, font chữ hay cách trang trí khác để đánh lạc hướng, hành vi đó vẫn nằm trong “tầm ngắm” của văn bằng nhãn chữ trắng đen. Chủ sở hữu văn bằng hoàn toàn có quyền sử dụng GCN đen trắng để yêu cầu cơ quan chức năng xử lý hành vi xâm phạm.

Lúc này, “tấm khiên” đen trắng phát huy tác dụng tối đa, bao trùm lên mọi biến thể màu sắc mà đối thủ cố tình tạo ra.

>>> Xem thêm: Quyền Ưu tiên trong đăng ký Sở hữu trí tuệ

Phạm vi sử dụng “Hẹp”: Cái bẫy pháp lý khi thực thi

Ngược lại với quyền bảo hộ rộng, nhãn hiệu đen trắng lại đẩy chủ sở hữu vào thế khó (phạm vi hẹp) khi đưa vào sử dụng thực tế, đặc biệt là khi kết hợp thêm các yếu tố hình hoạt mới.

• • Bối cảnh rủi ro

Rất hiếm doanh nghiệp sử dụng y nguyên mẫu chữ đen trắng đơn điệu trên bao bì. Thực tế, các doanh nghiệp thường dùng các biến thể: giữ nguyên phần chữ (nội dung) nhưng thiết kế thêm logo (phần hình), phối màu sắc bắt mắt để tăng nhận diện.

• • Lỗ hổng pháp lý

Khi bạn sử dụng combo “Chữ đăng ký + Hình chưa đăng ký”, phần “hình” đó hoàn toàn chưa được thẩm định và bảo hộ.Và điều này dẫn đến điểm mấu chốt là Nguy cơ xâm phạm ngược. Nếu phần “hình” hoặc cách thức thể hiện tổng thể mà bạn đang dùng vô tình trùng hoặc tương tự với một nhãn hiệu (phần hình) của bên khác đã được bảo hộ, bạn sẽ từ vị thế chủ sở hữu trở thành kẻ xâm phạm.

Lúc này, GCN nhãn hiệu đen trắng của bạn trở nên vô nghĩa đối với phần hình ảnh gia tăng đó. Bạn không thể dùng bằng bảo hộ chữ để biện minh cho việc sử dụng hình ảnh xâm phạm.

Chính vì vậy có thể nói phạm vi sử dụng của nhãn chữ trắng đen là “hẹp”, chủ sở hữu GCN chỉ an toàn tuyệt đối khi sử dụng đúng mẫu chữ đen trắng hoặc các biến thể cực kỳ đơn giản, còn sáng tạo thêm hình thức có khả năng phân biệt nhiều mà lại không đăng ký thêm thì rủi ro pháp lý rất cao.

Sử dụng nhãn chữ trắng đen “đúng cách”

Để giải quyết bài toán “bảo hộ rộng- sử dụng hẹp” và giảm thiểu rủi ro pháp lý, chủ GCN NH cần tuân thủ quy tắc sử dụng nhãn hiệu trắng đen theo chiến lược “Giữ gốc – Soi Ngọn – Phủ Kín”

• • Giữ gốc: Duy trì sự hiện diện của nhãn hiệu chữ trắng đen hoặc các biến thể cực kỳ đơn giản

Nguyên tắc: Dù trên thực tế có sử dụng bao nhiêu phiên bản màu sắc sặc sỡ, trên một số giấy tờ quan trọng (hoá đơn, văn bản hành chính,…) bạn vẫn nên hiển thị hoặc lưu trữ bằng chứng sử dụng nhãn hiệu dưới dạng chữ trắng đen hoặc biến thể cơ bản.

Mục đích: Để chứng minh với cơ quan nhà nước rằng nhãn hiệu đen trắng đã đăng ký vẫn đang được sử dụng trên thực tế, tránh rủi ro bị bên thứ ba yêu cầu huỷ bỏ hiệu lực văn bằng vì lý do “không sử dụng trong 5 năm liên tục”.

• • Soi ngọn: Quy trình “Tra cứu trước – Sử dụng sau” với mọi biến thể

Nguyên tắc: Trước khi tung ra thị trường bất kỳ bao bì, biểu hiện nào có kết hợp Nhãn hiệu chữ đen trắng (đã bảo hộ) + Hình/Màu sắc/Logo mới (chưa bảo hộ), bạn cần thực hiện việc tra cứu sơ bộ đối với tổng thể hình thức phần logo mới đó.

Mục đích: Đảm bảo rằng phần “tô vẽ thêm” này không vô tình trùng với nhãn hiệu của người khác. Chỉ khi kết quả tra cứu an toàn, bạn mới nên công bố dòng sản phẩm mới với logo kết hợp này ra thị trường.

• • Phủ kín: Đăng ký bổ sung “vùng đệm”

Nguyên tắc: Nếu chiến lược kinh doanh chốt phương án sử dụng một logo màu cụ thể lâu dài, hãy nộp đơn đăng ký mẫu thực tế đó (nhãn hiệu kết hợp cả chữ và hình/màu).

Mục đích: Biến phần “ngọn” thành tài sản trí tuệ được bảo hộ chính thức. Lúc này, bạn có hai “cây kiếm”: một cây kiếm đen trắng bảo vệ tên gọi, và một cây kiếm màu bảo vệ hình thức nhận diện thực tế. Đây là trạng thái an toàn tuyệt đối đối với nhãn hiệu của bạn.

Chiến lược tối ưu nhất không phải chọn một trong hai giữa nhãn chữ trắng đen và nhãn kết hợp, mà là sự kết hợp khôn ngoan. Hãy đăng ký nhãn hiệu chữ đen trắng để giữ “cốt” nội dung và có quyền xử lý xâm phạm rộng nhất. Tuy nhiên, nếu trong thực tế kinh doanh, bạn đầu tư mạnh vào một logo hoặc bộ nhận diện màu sắc cụ thể, hãy đăng ký bổ sung các mẫu đó. Đừng để sự sáng tạo trong quá trình sử dụng biến bạn thành “con mồi” trong một vụ kiện xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ khác.

>>> Xem thêm: Hướng dẫn cá nhân nộp đơn đăng ký nhãn hiệu online

Phan Thị Hồng Anh